مرضيه اميري: هفته گذشته با انتشار خبر مهمي براي اقتصاد تحريمي ايران به پايان رسيد؛ سه کشور اروپايي فرانسه، آلمان و انگليس موسوم به E3 روز پنجشنبه به طور رسمي با ايجاد زيرساخت INSTEX کانال مالي ايران و اروپا را راه‌‌اندازي کردند تا از اين طریق روزنه‌اي براي شکست سلطه دلار بر اقتصاد ايجاد شود. […]

..................... تاریخ انتشار:۱۳ بهمن ۱۳۹۷ ......................

مرضيه اميري: هفته گذشته با انتشار خبر مهمي براي اقتصاد تحريمي ايران به پايان رسيد؛ سه کشور اروپايي فرانسه، آلمان و انگليس موسوم به E3 روز پنجشنبه به طور رسمي با ايجاد زيرساخت INSTEX کانال مالي ايران و اروپا را راه‌‌اندازي کردند تا از اين طریق روزنه‌اي براي شکست سلطه دلار بر اقتصاد ايجاد شود.
INSTEX مخفف The Instrument in Support of Trade Exchange به معناي «ابزار حمايت از مبادلات تجاري»، سازوکار پرداختي است که به کشور‌هاي اروپايي اين امکان را مي‌دهد تا با دورزدن تحريم‌هاي آمريکا با ايران تجارت کنند. سه کشور مزبور که در واقع «بنيان‌گذار» SPV هستند، در بيانيه‌اي اعلام کردند INSTEX از تجارت قانوني اروپا با ايران حمايت کرده و در گام نخست بخش‌هاي حياتي براي مردم ايران از جمله دارو و غذا را دربر مي‌گيرد. غلامرضا نظربلند، اقتصاددان، در گفت‌وگو با «شرق»، البته توضيح داد کانال مالي ايران و اروپا فقط به پوشش صرف اقلام دارويي و غذايي ختم نمي‌شود، بلکه حوزه شمول وسيع‌تري متضمن تجهيزات پزشکي و نهاده‌هاي کشاورزي را دربر مي‌گيرد. برخي با تکيه بر محدوديت اقلام کالايي در فاز اول، از اين صحبت مي‌کنند که نمي‌توان چندان به خوش‌عهدي اروپا در اين زمينه دل‌خوش کرد، همچنان که وزير راه و شهرسازي محمد اسلامي گفته است، سازوکار جديد مالي اتحاديه اروپايي هيچ امتياز خاصي براي ايران در روزهاي تحريم ايجاد نکرده است. اما غلامرضا نظربلند توضيح داد SPV-INSTEX يک کانال مالي چندفازي است که فاز اول آن بر مبناي اولويت‌بندي پوشش مواد غذايي و محصولات کشاورزي و اقلام دارويي و کالاهاي پزشکي قرار دارد. اما در فازهاي بعدي اقلام ديگر را نيز شامل خواهد شد. اگر قرار بود فقط به تأمين اقلام دارويي و غذايي خلاصه شود، لازم نبود شش ماه روي طراحي سازه فني و پلتفرم مالي آن که مبتني بر آخرين نوآوري‌هاي مالي مدرن است، زمان صرف شود. تأييد اين صحبت را مي‌توان در ميان صحبت‌هاي مارک دابوويتز، يکي از مشاوران دونالد ترامپ، نيز جست‌وجو کرد. او به ترامپ هشدار داده کانال مالي ايران و اروپا اين ظرفيت را دارد که به‌طور گسترده‌اي انجام معاملات مالي بين اين کشورها را فراهم کند و فقط به اقلام بشردوستانه غذا و دارو ختم نخواهد شد. غلامحسين دواني نيز معتقد است مهم‌ترين موضوع اجرائي و عملياتي‌شدن اين سازوکار به معني اين است که اروپا ديگر از امرونهي‌کردن آمريکا خسته شده و اين اقدامي است که اتحاديه اروپا بعد از جنگ دوم جهاني در تضاد با منافع آمريکا از آن حمايت مي‌کند.
دورزدن سلطه دلار و سوييفت در اروپا
به گزارش «شرق»، در ده‌هاي اخير، آمريکا سلطه بلامنازعي بر نظام مالي جهاني داشته و اين مسئله امکان اعمال فشار‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بيش از حد‌ آن کشور عليه کشورها و شرکت‌هاي خارجي را فراهم کرده است. در واقع منشأ اين قدرت و سلطه آمريکا متأثر ‌‌از دو منبع است‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌؛ يکي نظام پرداخت دلار و دومي شبکه پيام‌رسان بين‌بانکي جهاني به‌نام سوييفت است که هر چند مقر آن در اروپا (بروکسل) است، ولي تحت امر آمريکاست. بعد از خروج آمريکا از برجام و وضع تحريم‌هاي يک‌جانبه عليه ايران هم بود که اين کشور از سوييفت به‌عنوان يک سلاح استفاده کرده و با فشار و تهديد، اين شبکه پيام‌رسان مالي را وادار به قطع ارتباط سوييفت با ايران کرد. يک‌جانبه‌‌گرايي آمريکا، اروپايي‌ها را به فکر ايجاد يک شبکه پرداخت جديد مستقل از آمريکا واداشت که حالا دارد عملياتي‌ مي‌شود. اروپايي‌ها در برابر فشارهاي آمريکا عليه ايران مقاومت کرده ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌و به فکر طراحي يک سازوکار مالي جديدي افتادند که بتواند قدرت اقتصادي آمريکا را کنار بزند. شش ماه از اين تصميم گذشت و بالاخره روز پنجشنبه هفته گذشته سه کشور اروپايي امضاکننده برجام در يک بيانيه، اعلام کردند کانال مالي ايران و اروپا به طور رسمي راه‌اندازي شد. آنها اما در اين ميان يک شرط هم گذاشته‌اند، بر اساس بيانيه E3، اين سامانه جديد همه استانداردهاي تجاري اروپا و سازمان ملل و استانداردهاي مرتبط با مبارزه با پول‌شويي و تأمين مالي تروريسم را مورد نظر قرار داد. در اين بيانيه، اروپايي‌ها از ايران خواسته‌اند به همه توصيه‌هاي FATF  عمل کند.

نظرات شما

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)